i Urządzeń Wodnych w Poznaniu
Potencjał melioracyjny województwa.
Województwo wielkopolskie jest jednym z 16 województw utworzonych z dniem 1 stycznia 1999 r. w ramach reformy publicznej Polski. Jest w skali kraju województwem dużym. Ma powierzchnię 29 826 km2 (9,53% obszaru Polski).
Przestrzeń województwa charakteryzuje się następującymi cechami:
- województwo zróżnicowane pod względem przyrodniczym,
- nienajlepsza jakość przestrzeni rolniczej (ponad połowa gmin ma wskaźnik poniżej przeciętnej krajowej), ale równocześnie stosunkowo wysoka kultura rolna.
- niekorzystny bilans wodny - opady i spływ jednostkowy poniżej średniej w kraju.
- zbyt niska retencja sztuczna i naturalna - 0,6% wobec 6% dla kraju.
- występują obszary ekologicznego zagrożenia - obszary zagrożone powodzią (tereny wzdłuż Warty, Noteci, Prosny, Lutyni, Kanału Obry i Baryczy).
- modernizacja urządzeń zabezpieczających przed powodzią.
Występowanie tych niekorzystnych cech w województwie sprawia, że w zestawie strategicznych przedsięwzięć w województwie wielkopolskim służących ochronie środowiska, realizowanych w obrębie poszczególnych sektorów gospodarki, w "Strategii rozwoju województwa" w sektorze rolnictwo, w dziale Ochrona wód, znalazły się:
- poprawa stosunków wodnych w zlewni poprzez modernizacje systemów melioracyjnych pozwalające ograniczyć do niezbędnego minimum ilość wody odprowadzanej dodatkowo ze zlewni,
- odbudowa i budowa nowych urządzeń hydrotechnicznych na rzekach i ciekach pozwalających piętrzyć wodę i powstrzymujących nadmierny odpływ,
- odbudowa i regulacja małych cieków wodnych,
- potrzeba rozwijania małej retencji - poprzez budowę i magazynowanie zbiorników małej retencji - dolinowych i jeziorowych,
- modernizacja urządzeń zabezpieczających przed powodzią.
Urządzenia infrastruktury technicznej obszarów wiejskich w województwie wielkopolskim obejmują, między innymi, elementy gospodarki wodnej, w tym różne typy melioracji gruntów i zbiorniki wodne. Urządzenia te mają podstawowe znaczenie dla rozwoju terenów wiejskich, modernizacji i wzrostu produkcji rolnej, kształtowania się wielofunkcyjnego charakteru wsi i cywilizacyjno-bytowych warunków życia jej mieszkańców. Trzeba zauważyć, że inwestycje infrastrukturalne na obszarach wiejskich przeprowadzane są i będą przeprowadzane, w najbliższych latach, w warunkach ograniczonych możliwości finansowych państwa, co musi znaleźć wyraz w programowaniu tych przedsięwzięć.
Zgodnie z ewidencją, na koniec 2006 roku w województwie wielkopolskim, ogólna powierzchnia użytków rolnych wynosiła 1 760,6 tys. ha. W powierzchni tej grunty orne stanowiły 85.9 %, a użytki zielone 14,1 %.
| Pow. użytków rolnych [ha] | Wymaga zabiegów melioracyjnych [ha] | Stan ewiden. zmelior. użytków rolnych [ha] | % zasp. potrzeb | Pozostaje do zmeliorowania po 01.01.2007 r. | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Melioracje nowe [ha] | Odbudowa i modernizacja [ha] | Razem [ha] | ||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| Grunty orne | ||||||
| 1.512.900,0 | 1.003.982,0 | 870 483 | 86,7 | 133 499,0 | 227.365,0 | 360.864,0 |
| Użytki zielone | ||||||
| 247.700,0 | 224.700,0 | 181.508,0 | 80,8 | 43 192,0 | 71 197,0 | 114.389,0 |
| Ogółem województwo wielkopolskie | ||||||
| 1 760.600,0 | 1 228.682,0 | 1 051.991,0 | 85,6 | 176.691,0 | 298 562,0 | 475.253,0 |
Stopień zaspokojenia potrzeb melioracyjnych.
Biorąc pod uwagę istniejące w województwie wielkopolskim, niezbyt korzystne z punktu widzenia rolnictwa, uwarunkowania klimatyczne, hydrologiczne i glebowe, potrzeby melioracyjne tych terenów są bardzo duże. Świadczy o tym, miedzy innymi, wysoki udział użytków rolnych w województwie wymagających zabiegów melioracyjnych, użytków położonych na glebach nadmiernie uwilgotnionych oraz stale i okresowo podmokłych. W ogólnej powierzchni 1 760,6 tys. ha użytków rolnych w województwie, zabiegów melioracyjnych wymaga 1 228 682 ha (69,8 %) w tym:
- grunty orne wymagające melioracji - 1 003 982 ha (66,4 %)
- użytki zielone wymagające melioracji - 224 700 ha (90,7 %)
Na tle wykazanych potrzeb, na uwagę zasługuje jednocześnie wysoki stopień zmeliorowania (zaspokojenia potrzeb) gleb Wielkopolski. Stopień ten, wyrażony stosunkiem powierzchni użytków rolnych zmeliorowanych do powierzchni użytków wymagających zabiegów melioracyjnych, pod koniec 2006 r. w województwie wielkopolskim wynosił, (średnio dla województwa), 85,6% w tym:
- na gruntach ornych 86,7 %
- na użytkach zielonych 80,8 %
W warunkach Polski, stopień zaspokojenia potrzeb w województwie wielkopolskim jest znacznie wyższy od średniej krajowej. W 1992 roku stopień zaspokojenia potrzeb melioracji gruntów ornych wynosił w Polsce przeciętnie 70,4% i do tej pory nie uległ on większym zmianom.
Potrzeby melioracji odtworzeniowych.
Dane z ostatnich lat wskazują, że stopień zaspokojenia potrzeb melioracji w województwie wielkopolskim nie jest stały. Ma on wyraźnie tendencję malejącą. Tylko w samym rejonie poznańskim (teren byłego województwa poznańskiego), w latach1993 -2005 r. stopień zaspokojenia potrzeb melioracji na użytkach rolnych zmniejszył się z 91,3% do 89,7%. Wynika to stąd ,że ilość wykonywanych w tym okresie melioracji nie równoważyła ubytków, jaki następował na skutek dekapitalizacji istniejących urządzeń melioracyjnych. Ponad połowa istniejących urządzeń melioracyjnych, szczególnie urządzeń drenarskich na gruntach ornych, liczy powyżej 40 lat, a nawet sięga czasów przedwojennych. W większości są to urządzenia w znacznym stopniu zdekapitalizowane.
Ocenia się, że w województwie wielkopolskim, kompleksowej odbudowy, polegającej na odtworzeniu sieci rowów melioracji szczegółowych, odbudowy i renowacji istniejących systemów drenarskich wymagają urządzenia melioracyjne na powierzchni 298 562 ha użytków rolnych, w tym na 227 365 ha gruntów
i 71 197 ha użytków zielonych.
Potrzeby nowych melioracji.
Melioracji nowych wymaga łącznie 176 691 ha użytków rolnych charakteryzujących się wadliwymi właściwościami glebowo-wodnymi. Nie oznacza to jednocześnie, że wszystkie te użytki spełniają kryteria wynikające z Ustawy Prawo Wodne, by melioracje na tych gruntach mogły być wykonane na koszt Skarbu Państwa. Jest to wyłącznie skala potrzeb w zakresie melioracji szczegółowych w województwie wielkopolskim.
Ze 176 691 ha użytków rolnych wymagających nowych melioracji, potrzeby te dotyczą:
- 133 499 ha gruntów ornych.
- 43 192 ha użytków zielonych.
Stan ewidencyjny urządzeń melioracji podstawowych wg stanu na 01.01.2007 r.:
| Rodzaj urządzeń | RO WZMiUW | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Konin | Leszno | Ostrów | Piła | Poznań | Ogółem | |||
| 1 | Cieki naturalne | km | 1007,006 | 849,957 | 1513,068 | 626,574 | 2204,320 | 6200,925 |
| 2 | Kanały | km | 0 | 54 | 0 | 673,533 | 150,550 | 878,083 |
| 3 | Obwałowania | km | 192,055 | 341,427 | 69,706 | 31,982 | 130,221 | 765,391 |
| 4 | Budowle wałowe | szt. | 29 | 246 | 40 | 10 | 119 | 444 |
| 5 | Pompownie | szt. | 11 | 12 | 1 | 9 | 16 | 49 |
| 6 | Zbiorniki retencyjne | szt. | 5 | 3 | 5 | 11 | 7 | 31 |
| 7 | Budowle piętrzące | szt. | 162 | 261 | 261 | 334 | 479 | 1 497 |
| 9 | Lewary, akwedukty | szt. | 8 | 0 | 0 | 4 | 1 | 13 |
| 10 | Komunikacyjne | szt. | 22 | 7 | 57 | 278 | 455 | 819 |
| 11 | Progi | szt. | 56 | 44 | 87 | 99 | 41 | 327 |
| 12 | Rurociągi | km | 7,104 | 3,12 | 2,206 | 13,328 | 29,009 | 54,767 |
Melioracje szczegółowe:
Urządzenia melioracji wodnych szczegółowych na terenie województwa wielkopolskiego utrzymywane są przez:
- 23 Związków Spółek Wodnych zrzeszających 196 spółek wodnych,
- 132 Spółek Wodnych - niezrzeszonych.
Spółki Wodne obejmują swym zasięgiem 821 109 ha gruntów zmeliorowanych. Do wykonywania swych zadan statutowych spółki wodne dysponują następującym sprzętem:
- koparko-spycharki - 18 szt.
- koparki - 13 szt.
- odmularki - 45 szt.
- kosiarki ciągnikowe - 19 szt.
- ciągniki - 18 szt.
Konserwacja i eksploatacja istniejących urządzeń melioracyjnych
W celu utrzymania w pełnej sprawności technicznej urządzeń melioracji podstawowych, będących na stanie Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i żeby zapobiec ich przyspieszonej dekapitalizacji, corocznie, należałoby wykonać następujący zakres robót konserwacyjnych:
-
odmulenie rzek i kanałów 3200 km -
hakowanie dna cieków 1400 km -
wykoszenie skarp cieków 5700 km -
wykoszenie wałów 765,4 km -
remonty budowli piętrzących 180 szt -
konserwacje pompowni 49 szt. -
konserwacje zbiorników wodnych 31 obiektów
Niestety, środki z budżetu państwa, jakie są corocznie przeznaczane na ten cel, pozwalają jedynie na pełną eksploatację budowli hydrotechnicznych oraz na wykonanie niepełnej konserwacji na zaledwie ca 10 % cieków administrowanych przez Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu.
Plan robót konserwacyjnych na urządzeniach melioracji podstawowych w 2007 r. dla woj. wielkopolskiego:
| RO WZMiUW / Inspektorat | Stan ewiden. (cieki + ruroc.) [km] | Plan robót konserwacyjnych | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Cieki ogółem [km] | Rurociągi | Wały | Budowle | Zbiorniki | Pompownie | ||
| [km] | [km] | [km] | [km] | [km] | |||
| RO Konin | 1014,110 | 20,830 | 0 | 0 | 1 | 0 | 0 |
| RO Leszno | 907,077 | 117,541 | 0 | 0 | 12 | 0 | 0 |
| RO Ostrów | 1515,274 | 87,254 | 0 | 4,170 | 2 | 1 | 0 |
| RO Piła | 1313,435 | 43,748 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| WZMiUW Poznań | 2383,879 | 271,828 | 0,456 | 0 | 10 | 2 | 0 |
| Ogółem woj. | 7133,775 | 541,201 | 0,456 | 4,170 | 25 | 3 | 0 |
Inwestycje w melioracjach i gospodarce wodnej.
Programy i zamierzenia inwestycyjne
Wielkopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu jest w posiadaniu programu w zakresie potrzeb inwestycji melioracyjnych i gospodarki wodnej w województwie wielkopolskim w perspektywie do 2015 roku. Bazę wyjściową do opracowania Programu stanowiła między innymi, "Strategia rozwoju województwa wielkopolskiego" przyjęta przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego w 2001 r. zawierająca koncepcje głównych kierunków rozwoju, w tym cele perspektywiczne w zakresie melioracji i gospodarki wodnej w województwie.
Program obrazuje wyłącznie stan i skalę potrzeb w zakresie inwestycji melioracyjnych w województwie wielkopolskim w okresie perspektywicznym. Potrzeby te w żaden sposób nie korespondują z faktycznym poziomem nakładów finansowych, jakie województwo wielkopolskie otrzymuje corocznie z budżetu państwa
i z innych źródeł na realizację inwestycji w melioracjach i gospodarce wodnej.
W programie zestawiono wszystkie inwestycje mające charakter melioracji szczegółowych oraz melioracji podstawowych, z uwzględnieniem rzek pełniących określone funkcje w rolnictwie i będących w ewidencji Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu. W programie uwzględniono również inwestycje w zakresie budowli piętrzących na rzekach i urządzeń zabezpieczających przed powodzią. Wytypowane inwestycje poddano kwalifikacji pod względem pilności ich wykonania, biorąc pod uwagę stan techniczny urządzeń, potrzeby modernizacji, a także funkcje, jakie są im przypisane w określonej zlewni cieku
i stopień ich przydatności określonym środowisku przyrodniczym i rolnym. Przy określaniu stopnia pilności, kierowano się również opiniami, wnioskami zainteresowanych melioracjami samorządów lokalnych.
Program melioracji szczegółowych
Zawarte w programie inwestycje w zakresie melioracji szczegółowych spełniają podstawowe kryteria, wynikające z Ustawy Prawo Wodne, pozwalające na wykonywanie ich ze środków budżetu państwa. Przedstawiony poniżej rozmiar rzeczowy inwestycji w perspektywie do 2015 r. obrazuje faktyczną skalę potrzeb inwestycyjnych popartych uzasadnionymi wnioskami jednostek zainteresowanych tymi inwestycjami.
Potrzeby inwestycji melioracji szczegółowych na użytkach rolnych w województwie wielkopolskim w perspektywie do 2015r.:
| Lata | Rozmiar rzeczowy ogółem | Melioracje gruntów ornych | Melioracje użytków zielonych | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Ogółem | w tym | ||||
| nowe dren. | renow. dren. | ||||
| tys. ha | tys. ha | tys. ha | tys. ha | tys. ha | |
| 2002-2015 | 170,8 | 154,0 | 56,9 | 2,1 | 16,8 |
Jak wynika z zamieszczonych danych, aby zrealizować potrzeby w zakresie inwestycji melioracji szczegółowych, wynikające z oceny stanu technicznego urządzeń istniejących i wniosków które wpłynęły od zainteresowanych rolników, do 2015 r. w województwie wielkopolskim należałoby inwestycjami objąć 170,8 tys. ha użytków rolnych w tym 154,0 tys. ha gruntów rolnych i 16,8 tys. ha użytków zielonych.
Program odbudowy i modernizacji urządzeń melioracji podstawowych do 2015 roku
Istniejące na obszarze województwa w dorzeczu Warty wielofunkcyjne systemy wodno-melioracyjne i znajdujące się na nich budowle wodne wymagają modernizacji jak np. wielka dolina Kanałów Obrzańskich i dolina rzeki Ner. Z uwagi na zły stan techniczny, odbudowy i modernizacji do 2015 r. będzie wymagało łącznie 1780,6 km cieków podstawowych. Stanowi to 25% ich stanu ewidencyjnego.
| L.p. | Rodzaj inwestycji | Ogółem ilość inwestycji w woj. wlkp. wg ewidencji 2005r. | Ilość urządzeń wymagających odbudowy i modernizacji do 2015 r |
|---|---|---|---|
| 1 | Odbudowa i regulacja cieków naturalnych | 7079,008 km | 1707,6(24,1 %) |
| 2 | Odbudowa i modernizacja wałów przeciwpowodziowych | 765,724 km | 379,1(49,6 %) |
| 3 | Budowle wodne | 1824 szt. | 137 szt. (7,6 %) |
| 4 | Pompownie odwadniające | 9 szt. | 4 szt. (8,39 %) |
Dla zapewnienia funkcjonowania systemów melioracji szczegółowych niezmiernie ważna jest sprawność urządzeń podstawowych. Stąd też, w pierwszej kolejności nakłady finansowe powinny być kierowane na odbudowę rzek, kanałów, budowli znajdujących się na nich, oraz na modernizację urządzeń przeciwpowodziowych. Potrzeby finansowe w tym zakresie są bardzo duże. Odbudowa i modernizacja głównych cieków w dorzeczu Warty, objętych "programem ODRA 2006 - DORZECZE WARTY", mających znaczenie dla rolnictwa, wymaga określonego poziomu nakładów finansowych. W latach 2002 - 2006 iwestycje w województwie wielkopolskim objęte "Programem ODRA 2006 - DORZECZE WARTY" nakłady z różnych źródeł przekroczyły 122, 2 mln zł. W kwocie tej, 44,7 mln zł. stanowiły nakłady związane z przygotowaniem inwestycji wieloletniej pt: "Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie".
Realizacja w latach 2002 - 2006 wieloletniego Programu "Programu dla Odry 2006" (w złotych)
| Wyszczególnienie | Nakłady razem w latach 2002-2006 | Nakłady w latach | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | ||
| 1. Budżet państwa | 68 794 842,00 | 12 692 408,00 | 34 746 373,00 | 14 436 200,00 | 6 191 861,00 | 7 785 000,00 |
| 2. NFOŚiGW | 7 115 206,00 | 1 100 000,00 | 1 326 500,00 | 531 000,00 | 4 157 706,00 | 562 294,00 |
| 3. WFOŚiGW | 14661 300,00 | 3 910 000,00 | 4 272 300,00 | 5 967 000,00 | 512 000,00 | 5 100 000,00 |
| 4. Kredyty od instytucji finansowych (np. EBI, BRRE) |
4 531 200,00 | 0,00 | 0,00 | 4 531 200,00 | 0,00 | 0,00 |
| 5. Fundusze Unii Europejskiej | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 | 0,00 |
| 6. Inne (gminy, prywatne) | 7 711 300,00 | 839 600,00 | 3 033 400,00 | 1 200 000,00 | 2 638 300,00 | 6 685 201,00 |
| Razem | 122 218 343,00 | 18542 008,00 | 43378 573,00 | 26665 400,00 | 13499 867,00 | 20132 495 |
W okresie do 2015 roku nakłady na odbudowę i modernizację rzek wraz z budowlami piętrzącymi w województwie wielkopolskim powinny wynieść łącznie 544 262 tys. zł. Pozwoliłoby to na odbudowę łącznie 1708,6 km rzek i kanałów.
Urządzenia ochrony przed powodzią.
Wały przeciwpowodziowe.
Ochrona obszarów potencjalnego zagrożenia powodzią jest zadaniem organów administracji rządowej i samorządowej. Na koniec 2006 r. w gestii Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnychw Poznaniu było 765,391 km urządzeń przeciwpowodziowych. Systemy ochrony przeciwpowodziowej czynnej w postaci wałów przeciwpowodziowych rzeki Warty i jej głównych dopływów w tym Neru, Prosny, Noteci i lokalnie innych rzek w dorzeczu oraz kanały ulgi w wielu miastach są w większości w niezadawalającym stanie technicznym. Z uwagi na wyjątkowo wysokie koszty związane z budową urządzeń ochrony przeciwpowodziowej, nowych wałów w województwie wielkopolskim praktycznie się nie projektuje i nie wykonuje. Wszystkie środki, które województwo otrzymuje w ostatnim czasie na tego typu inwestycje są kierowane na odbudowę i modernizację istniejących obwałowań.
Z przeprowadzonej analizy stanu technicznego obwałowań będących w ewidencji Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu wynika, że do 2015 r. modernizacją należałoby objąć ogółem 51% istniejącego stanu. Tak duży zakres potrzebnych inwestycji wskazuje na bardzo zły stan istniejących obwałowań. Podstawową przyczyną złego stanu technicznego wałów jest niedostateczne zagęszczenie gruntu wału i podłoża. Istniejące obwałowania były, bowiem, wykonywane na przestrzeni wielu lat z zastosowaniem technologii, która nie gwarantowała uzyskania odpowiedniego zagęszczenia gruntu. W czasie wieloletniej eksploatacji wały uległy znacznemu osłabieniu. Niewielki zakres robót konserwacyjnych w województwie, ograniczony średnio do ca 250 km rocznie, z uwagi na brak środków, nie jest w stanie zatrzymać postępującej przyspieszonej dekapitalizacji tych urządzeń. Podobnie niewielkie środki otrzymywane doraźnie z budżetu państwa na usuwanie skutków powodzi nie poprawią w widoczny sposób stanu istniejących obwałowań.
Mała retencja.
Stan zagospodarowania retencyjnego.
W zlewniach rzek Wielkopolski znajduje się 31 (wykonanych) zbiorników wodnych (piętrzone jeziora i zbiorniki sztuczne) o łącznej pojemności użytkowej 57,8 mln m3 wody administrowanych przez WZMiUW Poznań.
Wykaz zbiorników wodnych na terenie woj. wielkopolskiego administrowanych przez WZMiUW w Poznaniu wg stanu na 01.012007 r.:
| Lp. | Nazwa zbiornika | Lokalizacja (gmina) nazwa cieku | Powierzchnia | Pojemność całkowita | Pojemność użytkowa |
|---|---|---|---|---|---|
| km | ha | w mln m3 | w mln m3 | ||
| 1 | Jez. Budzisławsko - Suszewskie | Orchowo | 232,00 | 20,220 | 1,168 |
| 2 | Jez.Powidzkie Zb.Słupca | Kanał do jeziora 1+922 | 1224,00 | 136,787 | 7,436 |
| rz. Meszna 23+820 | 258,00 | 6,419 | 0,949 | ||
| 3 | Jez. Ostrowsko - Wójcińskie | Kan. Ostrowo-Gopło, Rów A | 244,00 | 40,461 | 2,600 |
| 4 | Zb.Lubstowski | K. Grójecki 14+950 | 145,00 | 3,492 | 3,100 |
| 5 | Zb. Wonieść | Kościański Kan.Obry | 777,10 | 13,400 | 13,400 |
| 6 | Zb. Gołuchów | rz. Ciemna 5+540 | 52,00 | 1,600 | 1,240 |
| 7 | Zb. Kobyla Góra | rz. Meresznica 25+200 | 17,00 | 0,715 | 0,613 |
| 8 | Zb. Roszków | rz. Lubieszka 18+360 | 34,00 | 1,200 | 0,616 |
| 9 | Zb. Szałe | rz. Pokrzywnica 1+448 | 167,00 | 4,350 | 1,360 |
| 10 | Zb. Koszyce | rz. Ruda 0+720 | 104,00 | 2,600 | 2,600 |
| 11 | Zb. Borowo | rz. Młynówka Borowska 4+553 | 2,50 | 0,090 | 0,090 |
| 12 | Zb. Okunie | Kanał Żeglowny 0+000 | 14,72 | 0,345 | 0,345 |
| 13 | Zb. Sarcz | Kanał Żeglowny 0+285 | 51,20 | 1,028 | 1,028 |
| 14 | Zb. Długie | Kanał Żeglowny 0+830 | 66,90 | 1,906 | 1,906 |
| 15 | Zb. Kwiejce I | Kanał Hamerka 7+430 | 16,20 | 0,180 | 0,180 |
| 16 | Zb. Kwiejce II | Kanał Hamerka 8+030 | 17,00 | 0,300 | 0,300 |
| 17 | Zb. Gajewo | rz. Rudka 3+900 | 1,65 | 0,032 | 0,032 |
| 18 | Zb. Stołuńsko | rz. Stołunia 4+800 | 7,25 | 0,145 | 0,145 |
| 19 | Zb. Mielimąka | rz. Margolinka 7+480 | 47,59 | 1,330 | 1,330 |
| 20 | Zb. Smolary | rz. Płytnica 11+000 | 6,80 | 0,136 | 0,136 |
| 21 | Zb. Kowalskie | rz. Główna 15+423 | 203,00 | 6,580 | 5,065 |
| 22 | Zb. Staw A | m. Śrem, Nochowo | 30,0 | 0,490 | 0,490 |
| 23 | Zb. Staw B | gm. Śrem-Gaj, Nochowo, Szymanowo | 34,00 | 0,460 | 0,460 |
| 24 | Zb. Środa | rz. Moskawa 29+540 | 38,8 | 0,90 | 0,480 |
| 25 | Zb. Września | rz. Wrześnica 31+650 | 33,00 | 0,300 | 0,300 |
| 26 | Zb. Berzyńskie | rz. Dojca 2+745 | 362,00 | 4,100 | 4,100 |
| 27 | Zb. Radzyny | rz. Sama 20+760 | 109,44 | 2,880 | 2,300 |
| 28 | Zb. Jeżewo | rz. Pogona 3+486-6+576 | 73,26 | 2,100 | 1,430 |
| 29 | Zb. Murowaniec | rz. Swędrnia | 69,60 | 1,470 | 0,777 |
| 30 | Zb. Stare Miasto | rz. Powa | 75,77 | 2,159 | 1,216 |
| 31 | Zb. Pakosław | rz. Orla | 54,40 | 1,010 | 0,680 |
| RAZEM | 4 573,82 | 259,185 | 57,782 |
Program malej retencji.
Poprawa bilansu wodnego w województwie wielkopolskim w najblizszej perspektywie, jest jednym z priorytetowych celów w gospodarce wodnej. Realną perspektywę dla małej retencji stworzyło w 2002 roku porozumienie zawarte pomiędzy Ministrami Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
Jako podstawowe kierunki zwiększenia małych zasobów wody w województwie przyjęto:
- podpiętrzanie jezior,
- budowę zbiorników małej retencji,
- budowę urządzeń piętrzących na ciekach podstawowych,
- budowę i odbudowę małych zbiorników wodnych wiejskich.
Program zabudowy technicznej i koszty realizacji planowanych obiektów w latach 2005 -2015.
Potrzeba retencjonowania wody powierzchniowej na obszarze Wielkopolski wynika przede wszystkim z uwarunkowań klimatycznych oraz gospodarczych potrzeb wodnych rolnictwa i leśnictwa.
Biorąc pod uwagę analizę warunków topograficznych i hydrologicznych zlewni opracowano program zwiększenia retencji wód powierzchniowych na terenie województwa.
Potwierdzono możliwości wykonania :
- 48 spiętrzeń jezior o łącznej powierzchni 3023 ha i pojemności 33,01 mln m3
- 62 zbiorników sztucznych dolinowych o łącznej powierzchni 4868 ha i pojemności 81,23 mln m3.
- 230 budowli piętrzących i uzyskanie przez to retencji korytowej o wielkości 8,99 mln m3.
- 282 stawów wiejskich o łącznej pojemności 12,1 mln m3.
Wykonanie do 2015 roku planowanych obiektów małej retencji umożliwiłoby zwiększenie ilości retencjonowanej wody o 126,37 mln m3. Łącznie z istniejącymi obiektami, za pomocą których możliwe jest retencjonowanie 220,072 mln m3, wielkość retencji na terenie województwa wzrośnie do 346,442 mln m3 wody. Objętość ta stanowić będzie około 9,16 % zasobów wody roku średniego i około 19 % zasobów wody roku suchego. Wykonanie ponadto do 2015 na terenie lasów :
- 182 zbiorników śródleśnych
- 423 budowli piętrzących na ciekach
pozwoli na zmagazynowanie dodatkowo na obszarze wielkopolski 2,52 mln m3 wody powierzchniowej.
Realizacja programu małej retencji przyczyni się do zwiększenia zasobów wody na terenach rolnych i leśnych o 128,90 mln m3 a więc o 57 % w stosunku do stanu obecnego z 2005 roku.
Program małej retencji w województwie wielkopolskim do 2015 r.:
| Typ zbiornika | Ilość zbiorników | Łączna powierzchnia zalewu | Planowana objętość |
|---|---|---|---|
| Zbiorniki dolinowe(sztuczne) | 62 | 4868,00 ha | 81,23 mln m3 |
| Zbiorniki jeziorowe | 48 | 3023,00 ha | 33,01 mln m3 |
| Łącznie zbiorniki dolinowe i jeziorowe |
110 | 7891,00 ha | 114,24 mln m3 |
